Waarschijnlijk ken je dit: Je bent net op dreef met schrijven, maar als je terugleest overvalt je de schrik dat jouw geschrijf niets nieuws toevoegt aan alles wat er al te lezen valt. Het is genoeg om je droom, het schrijven van een eigen boek, ter plekke op te geven. Maar dat zou zonde zijn. Toch?
Angst voor het cliché
Als schrijvers laten we ons misschien wel het meest dicteren door onze angst voor het cliché. De angst niet origineel genoeg te zijn ligt ten grondslag aan heel wat schrijversblok. Je kunt je daarbij afvragen in hoeverre originaliteit nog mogelijk is. Is er niet al lang een eind gekomen aan de strijd om nog taboe-doorbrekender, nog grens-verleggender, nog weer anders te zijn dan je voorgangers?
Originaliteit is niet anders zijn
In het kader van deze discussie wil ik het woord originaliteit eens onder de loep nemen. Want dat woord heeft sinds de jaren zestig een nogal platte betekenis gekregen.
Originaliteit is namelijk niet hetzelfde als ‘doen wat nog niet eerder werd gedaan’.
Als je het woord letterlijk vertaalt dan betekent het dat je teruggaat naar je eigen origine, je eigen herkomst. En daarbij komt vergelijking met anderen niet ter sprake. Originaliteit is niet anders zijn, maar jezelf zijn. Het betekent teruggaan naar je eigen oorsprong en schrijven wat echt en authentiek van jou is.
Schrijf tegen de stroom in
Jean Cocteau, een van Frankrijks meest invloedrijke en omstreden schrijvers formuleert het zo: ‘Luister nauwkeurig naar de eerste kritieken op je werk. Merk op wat de recensent met name niet beviel aan je werk, en cultiveer dat. Want dat is misschien wel het meest individuele deel van je werk en waard om te behouden.
Schrijf dichtbij jezelf
Ik wil hier dus een pleidooi houden voor het in jouw ogen gewone kleine, lullige. Dat soms gênante verhaal van jezelf. Ik pleit hier niet voor een autobiografie, maar wel voor dat stukje van jezelf wat je het liefst zou overslaan.
Een beetje zoals die foto’s in je familiealbum waar je snel overheen bladert omdat je er zo luid en duidelijk als jezelf opstaat, met die scheiding in je haar of die trui waar je toen zo trots op was. Denk ook aan het gevoel bij die eerste keer dat je een opname hoorde van je eigen stem.
Ontwikkel je tekortkomingen
Er is heel wat om je aan te ergeren in je eigen schrijven en dus ook heel wat eigens om tot eigen stijl te verheffen. Je eigen originaliteit zit ‘m soms juist in de dingen waar je je voor geneert. Die te lange uitgesponnen zinnen. Of juist dat staccato waar je je steeds aan ergert. Of je bloemrijke beschrijvingen. Of steeds weer diezelfde miezerige types. Of juist die hang naar superhelden en grootse en meespelende finales.
Cultiveer wat je lullig vindt aan je eigen schrijven. Maak er een kunst van en verhef het tot je eigen stijl.
- Meer schrijftips? Vraag de gratis schrijfles aan.
Goed gesproken! Nog maar kort geleden realiseerde ik me eigenlijk zo ongeveer dat, wat jij hierboven beschrijft. Mijn hele leven wilde ik “Een Boek Schrijven”. En mijn hele leven had ik ook allerlei (onzin) redenen waarom ik dat niet zou kunnen. Ondanks dat maakte ik zelfs van het zoveelste strafopstel op school iets geweldigs, waar ik (helaas voor de leraren) ontzettend veel plezier aan beleefde. Door de jaren heen hoorde ik ook altijd en overal de opmerking; “Jij kan zo leuk schrijven! Ik lees jouw stukjes altijd met plezier Moet je iets mee gaan doen!” Maar ook dat lachte ik een beetje weg. Ik ben een fervent lezeres en kan helemaal smelten van, of verteerd worden door de diverse schrijfstijlen. Met als bijkomstig gevolg, dat ik altijd dacht; “Alles is al geschreven, door mensen die dat ook veel beter kunnen.” Elk idee dat in me op kwam leek me bij voorbaat al te simpel, te cliché… Precies; niet origineel genoeg.
Maar nu is er iets veranderd. Ik heb de afgelopen jaren op persoonlijk vlak heel erg veel aan mezelf gesleuteld en getimmerd. Het was een grote emotionele schoonmaak. Alles heb ik onder de loep genomen, met als eindresultaat dat ik mezelf nu behoorlijk goed ken en daardoor veel betere vriendjes ben geworden met mezelf. Vlak nadat ik mijn therapie afrondde, deed ik ook een competentietest via het UWV, omdat ik inmiddels ook werkeloos was geworden en niet meer precies wist voor welk beroep ik nou echt geschikt ben. Daar kwam zwart op wit uit, dat ik op verbaalniveau hartstikke hoog scoorde. En ineens vielen alle puzzelstukjes op zijn plek. Ik weet nu niet alleen in welke richting ik voortaan werk moet gaan zoeken, maar ook dat ik dus daadwerkelijk best trots mag zijn op mijn schrijftalent. En ineens maakt het niet meer uit of dat schrijftalent dan even groot is als dat van Herman-Pieter de Boer of John Irving. Het gaat erom dat IK het leuk vind om te schrijven en dat ik er inderdaad ook best een zekere aanleg voor heb. Er zijn zelfs al mensen die het best wel leuk vinden om dingen van mij te lezen. Wat heb ik nog meer nodig? Want het gaat er (voor mij) dus NIET om dat ik een boek schrijf dat ooit zal worden uitgegeven. Of dat ik een goed boek schrijf. Of dat ik een origineel verhaal bedenk. Of dat iedereen mijn verhaal even leuk vindt als ik zelf. En toen ik me dat realiseerde, vielen ineens alles blokkades weg en had ik alleen nog maar redenen om WEL te gaan schrijven. Wat een feest! Ik schrijf nu elke dag aan mijn eerste boek. Ik geniet met volle teugen. Er is een deel in mijn hoofd dat zich voelt als een plant die voor het eerst regen ziet in de woestijn. Ik kan er geen genoeg van krijgen. Ik lees bijna elke dag wel een stukje op deze site en probeer van alles uit. In de tijd dat het hier in huis te onrustig is om te scrhijven, ben ik op internet research aan het doen. Ik heb momenteel zelfs een online interview lopen met een Amerikaanse vrouwelijke trucker! Ik merk het nu zo goed; zodra je iets naar buiten laat komen, geef je het de kans om te groeien en zich te ontwikkelen. Als je er energie in stopt, komt er ook nieuwe energie op af. En ik zie mijn schrijven elke dag veranderen en, in mijn nederige opinie, ook verbeteren. Het is een prachtige proces om te aanschouwen. Ik ben zo blij dat ik de stap eindelijk heb gezet.
Mijn verhaal hier is nu erg lang geworden, maar deed leek me de juiste plaats om het met de mensen hier te delen. En tevens om het verhaal van Inez hierboven met volle teugen te beamen. Ik kan iedereen met twijfels aanraden om die eerste stap te zetten.
Tot slot complimenten voor deze site. Hij wordt door mij in elk geval met zeer veel enthousiasme dagelijks doorgespit.
Groeten, Bo.
Hoi Bo,
Ik vind het geweldig om te lezen dat je dit helemaal hebt gesnapt en dat je erdoor in een stroomversnelling bent geraakt.. Ben blij voor jou en voor mezelf dat ik dit op de een of andere manier duidelijk heb kunnen maken.
Succes en laat weten hoe het je vergaat,
Groet, Inez Risseeuw
Beste Inez en Bo,
Beide stukjes vond ik leerzaam en leuk om te lezen. Ik heb die zin opgeschreven. Cultiveer wat je lullig vind aan je eigen schrijven.
Ik snap nu dat mijn angst te direct te zijn in het schrijven, te veel dialoog zonder aan de omgeving te denken kan toepassen op de beeldspraak.
Tijdens de workshop beeldspraak merkte ik dat de vier zinnen die ik had geschreven, emotisch opwekte, die ik zelf pas thuis ervaarde.
Het belangrijkste wat ik geleerd heb van de dag van de schrijfstijl is misschien wel wat Inez duidelijk maakt in haar artikel. Dat wat mijn schijven te beperkt maakt kan ik inzetten om korte mooie beeldspraak te schrijven. Ik moet alleen niet proberen de prachtige beeldspraak te schrijven die ik soms in boeken lees en hoorde van verschillende mensen tijdens de workshops.
Wat grappig dat het lezen van dit artikel alles op zijn plek laat vallen.
Bo, jij komt er wel. Je schrijf geweldig.
gr. Cendy.
p.s Mijn excus voor de spellings foueten die vast in mijn klein stuk je staan. Zonder spellings controle heb ik totaal geen rip op mijn zeer creative hersenen die het leuk vinden de beelden van de woorden door elkaar te gooien. Ik kan mijn fouten zelf niet zien.
Hi Inez,
Wonderful advice. Writing a bit myself, I also believe these things but am sometimes disheartened by the onslaught of ‘dos and dont’s’ on other writing blogs. You know, the commercial advice – writing by committee, as it were. Did Emily follow that, I wonder? ;)
Great to see you doing what you always loved best. I have by the way, your If Wishes Were Horses on my shelf, which I mircaculously saved from a flood a few years back.
Take care,
xx
Della
Hi Della,
Don’t worry about the do’s and don’ts. Not at the on start at least. Only when rewriting do those come into account.
Are you familiar with Julia Cameron’s ‘The artist’s way’?
Read it, it will make you happy,
Love, Inez